کارنامه نويسنده    پيامهای نوين    پرسش و پاسخ    کتابها    داستان-شعر-مقاله-ترجمه    تالار گفتگو    بخش دانمارکی    برگ نخست   

عنوان:                              
پرسش شما:
نام:       ای.ميل / وب لاگ / وب سايت:
* * *

   حروفيه و نقطويه - کتاب 16-02-2006 پنجشنبه ۲۷ بهمن ۱۳۸۴  


پرسش:

حروفیه

سلام. می خواستم بیشتر در مورد حروفیه و نقطویه بدونم. اگر منبعی سراغ دارید ممنون میشم به من بگید.

ایمیل من titanpass@yahoo.com
ali

پاسخ:

"اساس و بنیان اعتقادات حروفیگری، رساندن مقام و مرتبه ی انسان به مقام و مرتبه ی خدایی است" - عبدالباقی گولپینارلی، اندیشمند و محقق تاریخ و ادبیات ترک.

"... و گفتیم که انسان عالم صغیر و عالم، انسان کبیر است" - رسائل اخوان الصفا.

دوست خوب، من خودم بیشتر به کتاب های انگلیسی رجوع می کنم و همچنین به مکتب کابالا و یا قبالا، اما کتابی موجود است بنام:

- "حروفیه - تحقیق در تاریخ و آراء و عقاید" نوشته: روشن خیاوی، چاپ نخست، نشر آتیه، 1379.

هر چند این کتاب از جنبه ی جامعه شناختی به تفکر و مکتب حروفیه نگریسته است اما می توان از منابع و مأخذ عمده فارسی- عربی-ترکی-انگلیسی آن بهره برد.

فضل اله استرآبادی (نعیمی) وفات 740 مقتول 804، بنیان گزار مکتب حروفیه در ایران بود که متأسفانه به دست پسرِ تیمور کشته شد. در عصر صفویه نیز کشمکش هایی بوجود آمد که موجبِ از بین رفتنِ هر چه بیشترِ این نوع مکاتب و فرقه ها شد. ما هنوز هم شاهد این نوع درگیری ها در ایران هستیم. چنانکه می دانیم چند روز پیش در شهر قم نیز درگیری سختی بین نیروهای انتظامیِ تابع روحانیان و درویشان نعمت الهی رخ داد.

مشکل بنیادی آن است که روحانیان تجربه و وحی الهی را تنها به پیغمبر اسلام متعلق می دانند و بس. اما درویشان تجربه ی دینی را متعلق به یکایک انسانها می دانند.

به هر حال تفکر مکاتب غیر رسمی در قبالای عبریان، فرقه درویشان بکتاشیه و همچنین دین بهایی تا به امروز باقی مانده است.

کتابی در مورد نقطویه:

- اسرار النقطه؛ میرسیدعلی همدانی. ترجمه؛ محمد خواجوی. انتشارات مولی. چاپ نخست تهران 1376.

البته باید گفته شود که کتاب های خود فضل الله استرآبادی که تا به امروز باقی مانده اند باید بهترین مراجع باشند. خود من متأسفانه هنوز آثار او و همچنین کتاب های نامبرده ی زیر را در بازار کتاب تهران پیدا نکرده ام، اگر شما پیدا کردید لطفاً خبر آن را به من هم برسانید:

- جاويدان کبير و محبت نامه – ابوالفضل استرآبادی (و کتاب نونامه يا جاويدان نامه)
- جام جهان نما – ميرغياث الدين منصور دشتکی
- ديوان عمادالدين سيد علی نسيمی _ نشر روشن چاپ دوم تهران 1363 ش.
- ديوان نعيمی تبريزی و نسيمی شيروانی _ به اهتمام پروفسور رستم علی اف _ انتشارات دنيا تهران. بی تا.
- عمادالدين نسيمی و نهضت حروفيه _ تقی خمارلو _ نشر تلاش تبريز 1357 ش.
- کتاب متنهای حروفی _ دکتر رضا توفيق
- سیر العباد الی المعاد، مثنوی حکیم سنایی عزنوی، به تصحیح محمدتقی مدرس رضوی، انتشارات دانشگاه تهران، شماره 1226، تهران 1348.
- مصابح الارواح، تصحیح فروزانفر، انتشارات دانشگاه تهران، شملره 1286، تهران 1349
- سیاحت غرب (سرنوشت ارواح پس از مرگ)، حجت الاسلام آقانجفی قوچانی، ویراستار: سید امیر معصومی، چاپ پنجم تهران نشر حدیث بی تاریخ.

اصولاً باید این آثار را بتوان در کتابخانه های عمومی ایران و تهران پیدا کرد، اما من فعلاً در کپنهاگ هستم و در ماه اردیبهشتِ سال دیگر به ایران می آیم تا در نمایشگاه کتاب تهران شرکت کنم و امیدوارم تا آن زمان شما چندی از این کتاب ها را خریده و یا مطالعه کرده باشید :-)

از ملاقات شما در نمایشگاه کتاب تهران خوشحال خواهم شد.

مثالی از اشعار حروفیان:

ظاهر ز وجود کل اشیاء
جز سی و دو نیست زیر و بالا
شد سی و دو نطق ظرف اشیاء
هر چیز که هست نهان و پیدا
از سی و دو نیست هیچ بیرون
گر دیو ندید هست وارون

(مثال دیگر در این زمینه می تواند شعر "آی" از مجموعه ی اشعارم "کدخدا-عشق-بانو" باشد که می توانید در وب سایتم آنرا در بخش کتاب ها بخوانید.)

مثال زیر از شاعر نامدار حروفی (نسیمی) است:

گوهر دریای وحدت آدم است، ای آدمی
گر چو آدم سر اسماء را بدانی آدمی
زنده ی باقی شو ای سی و دو نطق لایزال،
حاکم نطقی و نطقِ عیسیِ، صاحب دمی
گر ببینی صورت خود را به چشم معرفت،
روشنت گردد که هم جمشید و هم جام جمی

جان اگر خوانم ترا، باشد به این معنی نیکو،
از سر تحقیق میدانم که جان عالمی...

در رخ خوبان چو هست آئینه ی گیتی نما،
صورت حق را بچشم سر ببین گر محرمی.

با مهر
آرش